Artikel zonnewijzer Acquoy in Bulletin nr 120

In het Bulletin nr 120 van de Zonnewijzerkring van zomer 2016, is een artikel gewijd aan de zonnewijzer van Acquoy. Hierin kunt u lezen hoe deze restauratie tot stand is gekomen. Kijk op onderstaande link om het hele artikel te lezen:

Artikel Acquoy in Bulletin 2016 2

Zonnewijzerroute breidt uit naar Acquoy

Dorpskrant Tricht nr 7 d.d. 29 mei 2016

ACQUOY - Geïnspireerd door de zonnewijzer in Tricht, die Astrid van der Werff in 2008 op de zijgevel van haar huis aan de Lingedijk heeft gemaakt, ontstond het idee voor de zonnewijzerroute Geldermalsen en werd de gelijknamige stichting opgericht. De stichting wil in ieder dorp van de gemeente Geldermalsen een unieke zonnewijzer realiseren. Vrijdagochtend 13 mei werd onder grote belangstelling de 5e zonnewijzer van de route onthuld aan de Lingedijk in Acquoy.

Historische zonnewijzer

Na een toelichting van Astrid van der Werff over al het (speur)werk dat door vrijwilligers en professionals zoals stukadoor en schilder is verricht werd de zonnewijzer door cultuurwethouder Niko Wiendels onthuld. In Acquoy gaat het niet om een nieuwe maar om een gerestaureerde historische zonnewijzer. Naspeuringen hebben geen exacte 'leeftijd' opgeleverd, wel de aanname dat de zonnewijzer wellicht al bij de bouw van het huis in 1761 is aangebracht. Een zonnewijzer was in die tijd, bij zonneschijn, de enige manier om de exacte tijd aan te geven. Uurwerken in bijvoorbeeld klokkentorens werden met behulp van zonnewijzers regelmatig 'op tijd' gezet. Uurwerken werden pas echt betrouwbaar nadat door de Nederlandse wetenschapper Christiaan Huygens het slingeruurwerk werd uitgevonden. Hoewel dit al in 1656 het geval was, was dit niet zo snel algemeen gebruikelijk. De zonnewijzers bleven dan ook nog lang dienst doen.

De stichting had al een fiets/wandelroute van bijna 19 kilometer gemaakt die voert langs de zonnewijzers van Beesd, Tricht, Geldermalsen en Deil. Deze zal nu uitgebreid worden met een route die ook voert langs de zonnewijzer van Acquoy. Voor achtergrondinformatie over de zonnewijzers en de routebeschrijving wordt verwezen naar de website 'www.zonnewijzerroutegeldermalsen.nl'

Donateurs gezocht:

Om ook in de resterende dorpen van de gemeente zonnewijzers te realiseren is tijd maar ook geld nodig. Donaties zijn dan ook van harte welkom. Steunen middels een jaarlijkse donatie kan via Rabobank West-Betuwe rekeningnummer NL98 RABO 0150 6558 78 o.v.v. Zonnewijzerroute Geldermalsen.

 

  

Zonnewijzer in Acquoy onthuld

De onthulling van de zonnewijzer in Acquoy vrijdag.

Acquoy • Het Kontakt woensdag 18 mei 2016

In Acquoy is vrijdag de gerestaureerde zonnewijzer op huis Overlinge onthuld. De zonnewijzer maakt deel uit van de Zonnewijzerroute Geldermalsen, die nu vijf zonnewijzers omvat.

Eerder realiseerde de stichting Zonnewijzerroute Geldermalsen al zonnewijzers in Tricht, Geldermalsen, Deil en Beesd. De stichting heeft als doel in elke kern van de gemeente een dergelijk herkenningspunt te realiseren. Zoals de stichting op haar site verwoord: "Iets eigens voor ieder dorp en door een wandel- en fietsroute verbonden met de zonnewijzers in de andere dorpen. Leuk voor de eigen inwoners, voor bezoekers en voor de generaties na ons." Het streven vindt haar oorsprong in 2008, toen Astrid van der Werff een zonnewijzer realiseerde op de gevel van haar eigen woning en het idee opvatte om in ieder dorp zoiets te maken. Met de onthulling van de wijzer op het voormalige schepenhuis uit 1761 in Acquoy is de stichting bijna halverwege dit streven.

Zonnetijd

Om de zonnewijzer op het huis Overlinge in Acquoy goed te restaureren werd er eerst technisch onderzoek verricht. Zo is het stucwerk onderzocht, zijn de genaamde uurlijnen en de pigmenten onder de loep genomen. Om de kleur te bepalen, zijn er bijvoorbeeld kleine stukjes loszittende verf van de muur gehaald. Op de achterkant was de oorspronkelijke kleur nog goed zichtbaar, het bleek te gaan om zogenaamd Berlijns blauw. Dat is een synthetisch blauw, ontdekt in 1704. Het huis Overlinge is gebouwd in 1761, in opdracht van de broers Wouter en Hendrik van Varsseveld. Wouter was molenmaker, houthandelaar, timmerman en schepen en armenmeester. Een functie als schepen maakte hem een persoon van aanzien in het dorp, wellicht dat er daarom een zonnewijzer op het pand is aangebracht: dit was destijds een teken van welvaart.

Op de bewuste zonnewijzer is tijdens de zomerperiode (ongeveer vanaf 21 juni) vanaf ongeveer 04:00 tot 13:00 uur de tijd te lezen. Dan geeft de schaduw van de schaduwgever - ook wel poolstijl - de tijd aan. Daarna draait de zon naar de westkant van het huis. In de winter kan de wijzer tot even na 14:00 uur werken. De zonnewijzer geeft de ware Acquoyse tijd aan, oftewel: de zonnetijd. Dat betekent dat het op de zonnewijzer precies 12:00 uur is als de zon in Acquoy exact op het hoogste punt staat. De huidige uurwerken lopen altijd voor op deze zonnetijd.

De onthulling vond vrijdag plaats in bijzijn van wethouder Niko Wiendels van gemeente Geldermalsen, Cor van Dijk (bewoner van het pand), Frans Maes van De Zonnewijzerkring en de heer B. Arentsen namens de stichting Jan Nieuwenhuyzen.

De zonnewijzer in Acquoy is gerealiseerd in opdracht van stichting Zonnewijzerroute Geldermalsen, met hulp van de volgende sponsors: stichting Jan Nieuwenhuyzen en gemeente Geldermalsen.